طب سوزنی

طب سوزنی يا اکوپانکچر ( ACUPUNCTURE ) که به زبان چينی به آن جن جيو ( ZHEN JIU ) گفته می شود روشی است که با فرو کردن سوزن هاي بسيار نازک به نقاط خاصی از بدن باعث تسکين درد و يا درمان مشکل خاصی از بيمار می شود. براساس تئوري طب سوزنی، اين نقاط خاص بر روي مريدين هايی( MERIDIANS ) قرار دارند که يک نوع انرژي حياتی به نام “چی” ( QI ) در آنها جريان دارند.گرچه از اواخر قرن بيستم ميلادي بر روي طب سوزنی تحقيقات علمی زيادي صورت گرفته است اما هنوز نحوه اثر آن به درستی مشخص نشده است و بحث هاي زيادي در مورد آن بين دانشمندان در جريان است.

تاريخچه طب سوزني

تاريخچه استفاده از طب سوزنی در کشور چين به عصر حجر باز می گردد که در آن زمان از سنگهايی نوک تيز به نام “بيان شی” ( BIAN SHI ) استفاده می شد. سوزن
هاي سنگی طب سوزنی مربوط به پنج هزار سال پيش توسط باستان شناسان در کشور چين کشف شده است. اولين کتاب چينی که در آن در مورد طب سوزنی بحث شده است کتاب “طب داخلی کلاسيک امپراطور زرد” می باشد که در حدود ۲۲۰۰۰ سالnپيش نوشته شده است. در اين کتاب از انواع سوزن هاي فلزي، مريدين ها و نقاط خاص بر روي آنها، انواع روش هاي فروکردن سوزن در بدن و انواع مختلف بيماريهايی که می توان با استفاده از طب سوزنی آنها را درمان نمود بحث شده است.

مريدين ها و نقاط طب سوزني

اکثر نقاطی که در طب سوزنی از آنها براي درمان بيماريها استفاده می شوند بر روي دوازده مريدين اصلی و دو مريدين ديگر از “هشت مريدين اکسترا” )به نامهاي دو DU
و رن REN ( قرار دارند که در مجموع ۴۱ مريدين را تشکيل می دهند که مسيرهايی هستند که جريان “چی” ( QI ) در آنها برقرار است.
دوازده مريدين اصلی که منطبق بر سيستم هاي عملکردي شان هستند عبارتند از : ريه، روده بزرگ، معده، طحال، قلب، روده کوچک، مثانه، کليه، پريکارد، سان جيائو،
کيسه صفرا و کبد. اين دوازده مريدين بطور عمودي، دو طرفه و قرينه در بدن قرار دارند و هر کدام از اين مريدين ها بطور داخلی با يکی از دوازده ارگان زانگ فو ( ZANG FU )
مرتبط می باشد. بنابراين شش مريدين يانگ و شش مريدين ئين ( YIN ) در بدن وجود دارد. به عبارت ديگر، سه مريدين يين و سه مريدين يانگ در هر دست و سه مريدين يين و سه مريدين يانگ در هر پا وجود دارد.

سازمان بهداشت جهاني و طب سوزني

براساس نظر سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) از طب سوزنی می توان در موارد زير استفاده نمود :
 سينوزيت آلرژيک،
 کنترل دردهاي حاد و مزمن،
 اضطراب،
 آرتروز،
 سندروم کارپال تونل،
 تهوع و استفراغ،
 اسپاسم مري،
 افزايش بيش از حد اسيد معده،
 روده تحريک پذير،
 سندرومهاي ستون فقرات گردن و کمر،
 اسهال،
 يبوست،
 مسموميتهاي دارويي،
 دردهاي قاعدگي،
 شانه منجمد،
 سردردهاي ميگرني،
 سردردهاي تنشي،
 سرگيجه (بيماري مه نير)،
 وزوز گوش،
 گرفتگي عضلات،
 لرزش اندامها،
 تيک،
 سکسکه،
 ايلئوس بعد از عمل جراحي،
 مشکلات بعد از سکته مغزي،
 بي اختياري ادراري،
 احتباس ادراري

روشهاي تشخيص در طب سوزني

چهار روش تشخيصی در طب سوزنی عبارتند از :
۱ مشاهده
۲ گوش کردن و بوييدن
۳ گرفتن نبض
۴ گرفتن شرح حال

مشاهده

يک پزشک خوب و دقيق با مشاهده شواهد و علايمی مثل سفتی پوست و بافت زير آن، لاغر شدن عضلات و يا وجود اِدِم (خيز) می تواند به سرعت نتيجه گيري کند که در اعضاي زانگ فوي بيمار ضعفی وجود دارد. از سوي ديگر، قدرت عضلات و تاندونها نشانه خوبی است که بيانگر خوب بودن کار کبد می باشد. يک بدن لاغر با شانه هاي باريک نشان دهنده ضعف ريه می باشد در حالی که وجود يک اسکلت استخوانی مستحکم نشان دهنده قدرت خوب کليه ها می باشد.

گوش کردن و بوييدن

پزشک با شنيدن صداي بيمار می تواند به نکاتی پی ببرد. اگر بيمار با صداي بلند و قوي صحبت کند نشان دهنده افزايش انرژي اوست در حالی که صحبت کردن با صداي
آرام و آهسته بيانگر کم شدن انرژي است. عرق بدن همراه با بوي تند می تواند نشانه اي از صدمه ديدن بدن بر اثر رطوبت، حرارت يا باد باشد. بوي بد و زننده دهان بيانگر وجود حرارت در معده می باشد.

گرفتن نبض

پزشک متخصص طب سوزنی می تواند با گرفتن نبض بيمار از مشکلات داخلی بدن او اطلاعات زيادي پيدا کند. براي مثال اگر نبض بيمار کُند و آهسته بزند (کمتر از چهار نبض در هر بار نفس کشيدن در بالغين) نشان دهنده وجود سرما در بدن بيمار می باشد در حالی که اگر نبض تند بزند (بيشتر از پنج نبض در هر بار نفس کشيدن بالغين) بيانگر وجود حرارت زياد در بدن بيمار می باشد.

گرفتن شرح حال بيمار

اگر بيمار اظهار کند که از سرما خوشش نمی آيد بيانگر وجود صدمات بيماري زاي خارجی سرما يا باد-حرارت می باشد. با اين حال، وجود يک لرز عمومی در بدن و احساس سرد بودن می تواند نشان دهنده کمبود انرژي يانگ باشد. عرق ريزش فراوان نشان دهنده آن است که کاهش انرژي در قسمت خارجی بدن و يا آنکه افزايش حرکت داخلی حرارت (در عفونتها) باعث اختلال در کنترل مايعات بدن و در نتيجه بروز عرق ريزش شده است. با اين حال، تعريق اگر در هنگام خواب صورت گيرد نشان دهنده آن است که يين (YIN) مورد حمله واقع شده است که باعث ضعف داخلی بدن می شود.